• Tim Horsting

Geheimen van de goochelkunst ontmaskerd.

Een succesvolle goocheltruc draait erom om het onmogelijke mogelijk te laten lijken. Hiervoor zijn er twee dingen nodig. Het geheim achter de truc en de presentatie daarvan. Maar wat als die geheimen onthuld worden? In deze blog ga in op het belang van de geheimen van de goochelkunst en wat er overblijft als deze worden onthuld.


Goochelaars Ontmaskerd:


De Amerikaanse Illusionist Val Valentino was jarenlang bekend als "The Masked Magician" in het programma "Breaking the Magician's Code: Magic's Biggest Secrets Finally Revealed"(bij ons bekend als"Goochelaars Ontmaskerd") legde hij in 18 afleveringen de geheimen van de goochelkunst bloot. Zijn motivatie was dat hij enkel "oude" illusies onthulde en een nieuwe generatie goochelaars wilde inspireren en de huidige wilde dwingen om met nieuw materiaal te komen. Het leverde hem een hoop minachting, hoon, rechtszaken en zelfs enkele doodsbedreigingen op vanuit de goochelwereld.

Illusie met een guillotine uit "Goochelaars Ontmaskerd"


Nog steeds vertellen toeschouwers regelmatig dat ze naar dit programma keken, als ik vraag welke trucs ze onthouden is het antwoord meestal "Iets met iemand doormidden zagen" Als ik nu naar dit programma kijk dan weet ik meestal wel hoe de trucs werken nog voor dat de gemaskerde goochelaar deze uitlegt. Meestal omdat het werkt volgens een bepaald principe, ik bekend ben met enkele technieken of omdat ik de truc zelf ook uitvoer. Toch moet ik bekennen dat ik als kind aan de buis zat geplakt toen dit programma werd uitgezonden, helaas moet ik zelf bekennen dat ik mij van de uitleg nagenoeg niks kan herinneren. Wél van de illusies die getoond werden. Waar Val Valentino aangaf dat het "ouderwetse en uitgespeelde" illusies waren was het tegendeel waar. Nog steeds worden er elke dag wereldwijd duizenden toeschouwers vermaakt én verbaast met deze illusies.


Nederlandse Goochelaars Ontmaskerd:


In Nederland hadden we een variant genaamd "Mentalisten Ontmaskerd" Nu waren een groot deel van de ontmaskerde trucs niet zo speciaal. Echter werd het nagenoeg tegelijk uitgezonden met "De Nieuwe Uri Geller" dat de presentator een oud-deelnemer was die een aantal acts uit dit programma onthulde maakte wekte de woede van een hoop deelnemers én van de Nederlandse mentalisten. Ook omdat het gerucht gaat dat de presentator van "Mentalisten Ontmaskerd" trucs leende van collega's voor optredens om deze vervolgens zonder hun medeweten of goedkeuring te onthullen op nationale televisie.

Uri Geller



De geheimen van Hans Klok:


Een aantal jaar geleden zat ik in de zaal bij de show van de bekende Nederlandse illusionist: Hans Klok. Via een collega-goochelaar die ik met zijn show had geholpen had ik kaartjes gekregen helemaal bovenin op het balkon van Schouwburg Amphion in Doetichem. Het waren de stoelen die eigenlijk niet verkocht werden en tijdens de show kwam ik erachter waarom. Vanuit die hoek kon ik nagenoeg overal in, op of achter kijken. Nagenoeg geen enkele truc bleef geheim en de dingen die ik al wist of vermoedde werden bevestigd.

Grote zaal Schouwburg Amphion te Doetichem (foto: www.theater.nl)


Voor mij werd de show hierdoor niet slechter, eerlijk is eerlijk: er verdween wat van de magie maar in plaats daarvan kwam een groot respect voor het showmanship en talent en van Hans Klok en zijn cast en crew. Voor mij als artiest was het erg leuk om te zien, voor de gewone toeschouwer zal het óf frustrerend zijn óf het gevoel geven dat hij Hans te slim af was. In beide gevallen was de show er voor de toeschouwer niet op vooruit gegaan.



Geheimen onthullen als "act":


Een bekend duo is Penn & Teller. Deze Amerikaanse goochelaars zijn beroemd geworden door éérst een truc te laten zien om vervolgens dezelfde truc nogmaals te vertonen vanuit een andere hoek óf met doorzichtige props. Het heeft ertoe geleid dat hen een lidmaatschap van The Magic Circle (de Britse tegenhanger van de Nederlandse Magische Unie) is geweigerd. Vreemd aangezien het hun eigen acts en routines zijn die ze uitleggen, je zou denken dat ze hiermee hun eigen glazen ingooien. Echter leiden hun videos er altijd toe dat je méér waardering krijgt voor de showmanship en talent van het duo.

Penn & Teller onthullen een truc


Momenteel heeft het duo een show op de Amerikaanse zender "The CW" genaamd "Fool Us". Hierbij krijgen goochelaars de kans om hun act aan het duo te zien, als ze er niet achter komen hoe de truc werkt dan wordt de goochelaar beloond met een trofee, eeuwige roem én een optreden in de show van Penn & Teller in Las Vegas. Opmerkelijk is dat ze de goochelaar vrij vaag naar de methode achter de truc vragen om zo de toeschouwers niet op de hoogte te brengen van het geheim.


Online goochelaars ontmaskerd:


Op youtube is van bijna elke truc wel te vinden hoe deze werkt. Zodra er een talentenjacht, mentalistenprogramma of een goochelaar bij een grote talkshow is geweest gaat het internet aan de slag om de geheimen bloot te leggen. Een groeiende irritatie onder goochelaars zijn de "tiktokkers en instagrammers" deze posten videos waarbij de één voor één trucs uitleggen. Alleen of in een duo. Vaak zijn dit visuele trucs die één seconde spectaculair zijn. Leuk voor de camera maar bijna nooit gebruikt tijdens een "real-life" optreden. Deze figuren draait het alleen maar om de snelle views, hierdoor zullen ze zelden een truc uitleggen die langer duurt dan zes seconden om te laten zien of uit te leggen. Zelf maak ik geen gebruik van deze trucs maar toch wekt het irritatie op. Het getuigt van "creatieve armoede" jegens goochelaars die deze effecten wél gebruiken in hun acts.

Twee youtubers onthullen trucs


De Lege Kluis:


"Magicians guard an empty safe" - Jim Steinmeyer

Vroeger als klein jongetje kocht ik nog wel eens een truc puur omdat ik er per se achter wilde komen hoe het werkte, ik had het online of in de catalogus van de goochelwinkel gezien en bestelde de truc. Toen deze arriveerde en ik hem uit de verpakking haalde was het resultaat eigenlijk altijd teleurstellend. 99,99% van de geheimen achter goocheltrucs zijn simpel of relatief makkelijk. Het uitvogelen van een truc is vaak niet zo belonend als mensen denken maar laat ze eerder dom voelen. Meestal omdat het een handeling is die ze gemist hebben of een oplossing die zo simpel is dat ze zich bijna schamen dat ze zich hierdoor hebben laten foppen. Zodra ik nu achter het geheim van een truc kom, gaat mijn focus eigenlijk altijd gelijk naar de showmanship. Het is interessant om te weten hoe Hans Klok zijn assistentes doormidden zaagt maar bestuderen hoe de act er om heen is gebouwd is wel tien keer interessanter. Dan zie je de nuances in de performance en de vaardigheden van de goochelaar die het geheim tot iets magisch weet te brengen. Hierdoor valt het geheim eigenlijk toch weer op de achtergrond.


Van wie zijn de geheimen?:


Een aantal jaar geleden was er een rechtszaak tegen de Amerikaanse illusionist David Copperfield. Tijdens een illusie waarbij hij enkele toeschouwers van het podium laat verdwijnen raakte één toeschouwer gewond. Deze diende een aanklacht in waardoor Copperfield gedwongen was om tijdens de rechtszaak het geheim van de truc bloot te geven.


In de illusie "13" kiest hij dertien toeschouwers uit het publiek, deze nemen plaats op een platform dat wordt afgeschermd met doeken en vervolgens de lucht in wordt gehesen. Met een knal klappen de doeken open en zijn de toeschouwers verdwenen, met een groot gebaar roept Copperfield: "Look behind you" en achter in de zaal staan alle dertien toeschouwers.

David Copperfield (foto Homer Liwag)


Ineens was het geheim van de truc overal onthuld, in kranten, internet, televisie en toch hoor je er na de oorspronkelijke "buzz" niemand meer over. Toch vertoont Copperfield de illusie niet meer omdat het geheim bloot is gegeven. Onder fans ontstond vooral de vraag: welke illusie wordt de vervanger van 13? Voor de goochelkunst was het jammer dat het geheim bekend is geworden, voor Copperfield zelf was het fantastische reclame.


Welke rol speelt het geheim?:


Het geheim achter elke goocheltruc is nagenoeg wel ergens te vinden, op het internet, in een boek of via een goochelaar die uit de school klapt. Er zijn goochelforums op internet en sociale media waarbij er zó krampachtig gedaan wordt om de simpelste geheimen te bewaren dat het bijna lachwekkend wordt. Zo worden de namen van bepaalde gimmicks (hulpmiddelen) gecensureerd en als iemand ook maar durft te suggereren hoe een truc werkt wordt deze door de moderators teruggefloten. Een duimspits (een nepduim die je over je echte duim schuift om zo dingen te laten verdwijnen) mag niet benoemd worden terwijl die dingen soms letterlijk bij de Intertoys te koop zijn. Er zijn zelfs goochelwinkels waar die nepduimen in alle vormen kleuren en maten in grote weckpotten staan. Soms vertelt een toeschouwer vol trots wel eens dat hij de truc doet met het "verdwijnende doekje en de duim" als ik vijf minuten later iets laat verdwijnen door middel van een duimspits (Maar het er niet bij zeg hoe ik het doe) dan staan ze alsnog met hun mond vol tanden terwijl ze het geheim letterlijk zelf bezitten.


Mijn stijl van goochelen is niet bedoeld om mensen voor de gek te houden maar om ze écht iets magisch te laten beleven. Hierdoor valt het geheim van de truc op de achtergrond. Er zijn goochelaars die als stijl hebben dat ze mensen voor de gek houden of willen foppen. Ik geloof dat het dan een spelletje wordt waarbij je de toeschouwers te slim af wilt zijn, dit lokt uit tot het ontdekken van het geheim door de toeschouwers.

De drie limoenen.


Ook bij mij doen de toeschouwers wel eens een gok naar de werking van de truc. "Hoe doe je dat?" Ik verklap zelf nooit de geheimen van mijn trucs. Weten wat het geheim van een truc is draagt niet bij aan de entertainmentwaarde van een truc, wél aan het gevoel dat je "gefopt" bent. Dat een ontknoping vaak teleurstellend is draagt hier enkel aan bij. Liever leg ik een bepaalde theatrale techniek uit of ga ik in op de presentatie. Dit is ook de reden dat ik nooit een truc herhaal. Het publiek heeft geen idee wat er gaat gebeuren, zodra de "verassing" van de truc voorbij is en het publiek precies weet wat er gaat gebeuren gaan ze de tweede keer op hele andere dingen letten. In mijn balletje-balletje routine laat ik aan het einde drie limoenen verschijnen. Hierdoor is iedereen verrast, de tweede keer is iedereen eigenlijk alleen maar gefocust op wáár deze vandaan komen in plaats van met de act.


Tot Slot:


De vraag is hoe schadelijk de onthullingen zijn voor de goochelkunst. De laatste aflevering van "Goochelaars Ontmaskerd" was in 2009. Weet jij nog wat je vorige week vrijdag hebt gegeten? Laat staan wat je dertien jaar geleden op televisie hebt gezien. Er zijn op internet honderden tutorials te vinden van trucs, methodes en technieken die ik dagelijks gebruik om mensen te verbazen en vermaken. En nog steeds is er niemand die wijst en zegt: Ik heb een filmpje gezien waarin wordt uitgelegd hoe deze truc werkt. Er wordt op dagelijkse basis zo'n enorme lading visuele meuk op mensen afgegooid dat het nagenoeg onmogelijk is om het allemaal bij te houden. Schadelijker zijn goochelaars die met slechte of saaie routines optreden en zo het beeld van de goochelaar aantasten. Onvoorbereid te werk gaan of gewoon slecht werk afleveren. Mensen vergeten al snel wat je hebt gezegd, maar nóóit hoe je ze hebt laten voelen. Een uitleg van een truc blijft niet hangen, een slechte truc en performance wél








© Goochelaar Tim Horsting 2022




130 weergaven

Recente blogposts

Alles weergeven